Druk nr 3150Sejm X kadencjihistoria w toku

Budżet, który dopiero powstaje.

29 września 2026 r. premier wysłał do Marszałka Sejmu projekt ustawy budżetowej na 2027 rok. 856 stron, 18 załączników. Opowiadamy go jego własnymi liczbami: skąd państwo weźmie pieniądze, na co je wyda i ile musi pożyczyć.

SEJM
RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJX kadencja

Druk nr 3150Warszawa, 29 września 2026 r.

Projekt

USTAWA BUDŻETOWA

NA ROK 2027

Art. 1. 1. Ustala się, zgodnie z załącznikiem nr 1, łączną kwotę podatkowych i niepodatkowych dochodów budżetu państwa w wysokości 696 400 000 tys. zł.

2. Ustala się, zgodnie z załącznikiem nr 2, łączną kwotę wydatków budżetu państwa w wysokości 977 600 000 tys. zł.

5. Deficyt budżetu państwa ustala się na dzień 31 grudnia 2027 r. na kwotę nie większą niż 281 200 000 tys. zł.

– 1 –

ART. 1 trzy liczby ART. 3 1,1 bln zł pożyczek ZAŁ. 2 31 działów

Przewiń

Rozdział I · Art. 1

Trzy liczby

Cała ustawa zaczyna się od trzech kwot. Reszta to szczegóły.

Wydatki

977,6mld zł

Każda kropka to 1 mld zł. Jest ich 978. Tyle państwo chce wydać w 2027 roku, najwięcej w historii.

Art. 1 ust. 2 · załącznik nr 2

Dochody i deficyt

Dochody: 696,4 mld zł. Głównie podatki.

Deficyt: 281,2 mld zł. Różnica, której nie pokrywają dochody.

Art. 1 ust. 1 i ust. 5

Co trzecia złotówka

28,8zł ze 100 zł

Prawie co trzecia złotówka wydatków będzie pożyczona. To ok. 770 mln zł nowego długu dziennie, prawie 8 917 zł na sekundę.

Rozdział II · Załącznik nr 1

Skąd pieniądze

Państwo żyje z Twoich codziennych zakupów. I z pożyczek.

Źródła dochodów

Te same kropki, ułożone według źródeł. Sam VAT daje więcej niż wszystkie pozostałe podatki razem.

Najedź na pasek, żeby zobaczyć dokładną kwotę.

Załącznik nr 1 · dochody budżetu państwa

VAT

363,7mld zł

Płacisz go przy każdym zakupie: w sklepie, na stacji, w internecie. To 52 zł z każdych 100 zł dochodów.

+6,5% wobec planu na 2026 r.

CIT

94,6mld zł

Podatek od zysków firm rośnie najszybciej ze wszystkich dużych źródeł. Rząd liczy na lepsze wyniki spółek i szczelniejszy pobór.

+17,7% wobec planu na 2026 r.

PIT

33,4mld zł

Dlaczego tak mało? Większość podatku od Twojej pensji trafia do gminy, powiatu i województwa, a nie do budżetu państwa.

Pożyczone

281,2mld zł

Gdyby deficyt był podatkiem, byłby drugim największym źródłem pieniędzy państwa. Większym niż akcyza, CIT i PIT razem.

Rozdział III · Załącznik nr 2

Dokąd płyną

31 działów klasyfikacji budżetowej. Zobacz, kto dostaje najwięcej.

Wydatki według działów

Teraz kropki ułożyły się według działów. Każdy pasek to jedna dziedzina życia państwa. Jedenaście największych to 94% całych wydatków.

Załącznik nr 2 · zestawienie według działów

Emeryci i rodziny

308,0mld zł

Ubezpieczenia społeczne (dotacje do ZUS i KRUS) i dział Rodzina, w tym 800+ za 60,8 mld zł. Prawie co trzecia złotówka budżetu.

Bezpieczeństwo

152,2mld zł

Obrona narodowa (115,7 mld zł) i bezpieczeństwo publiczne (36,5 mld zł). Do tego dochodzą miliardy z Funduszu Wsparcia Sił Zbrojnych, który działa poza budżetem.

Odsetki

107,0mld zł

Obsługa długu kosztuje więcej niż cały dział Rodzina z programem 800+ (106,6 mld zł). I rośnie szybciej niż jakikolwiek inny dział.

Różne rozliczenia

151,3mld zł

Tajemniczo brzmiący dział to m.in. subwencje dla gmin i powiatów (55,5 mld zł), składka do budżetu UE (45,6 mld zł) i rezerwy celowe.

Rozdział IV · Rodzaje wydatków

Na co, dosłownie

Ta sama kwota, inny podział: przelewy, pensje czy inwestycje?

Pięć rodzajów wydatków

Ustawa dzieli każdą złotówkę także według tego, czym jest: przelewem dalej, świadczeniem dla ludzi, kosztem działania państwa albo inwestycją.

Załącznik nr 2 · kolumny zestawienia

Transfery bieżące

431,0mld zł

44 zł ze 100 zł budżet tylko przekazuje dalej: do ZUS i KRUS, samorządów, NFZ, uczelni i agencji. To one wydają te pieniądze.

Inwestycje

8,9zł ze 100 zł

Wydatki i transfery majątkowe to razem 87,3 mld zł. Reszta to wydatki bieżące, które znikają w tym samym roku.

Rozdział V · 2026 → 2027

Wygrani i przegrani

Co zyskuje, a co traci w porównaniu z ustawą na 2026 rok.

Zmiana wydatków według działów

Najwięcej zyskują odsetki.

Na pierwszym miejscu nie ma zdrowia ani wojska. Najszybciej rośnie koszt długu: +16,6 mld zł w jeden rok. Zaraz za nim ochrona zdrowia i rodzina.

Porównanie planu z druku nr 3150 z ustawą budżetową na 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 62). Pokazujemy 16 działów o największej zmianie kwotowej.

Całe załączniki, wiersz po wierszu

Księgi ustawy

Wszystkie źródła dochodów z załącznika nr 1 i wszystkie działy z załącznika nr 2. Obok kwoty widać zmianę wobec 2026 roku.

Zestawienie według dysponentów

Kto trzyma portfel

Najwięcej pieniędzy ma w rękach minister finansów. Ale prawie połowa jego części to odsetki od długu, a reszta to głównie pieniądze dla samorządów i składka do Unii.

Rozdział VI · Art. 3, 4 i 5

Pieniądz pożyczony

Deficyt to dopiero początek. Państwo musi w 2027 r. pozyskać ponad bilion złotych.

Druk nr 3150 · Art. 3 i Art. 5projekt ustawy budżetowej na rok 2027

Art. 3. 1. Ustala się łączną kwotę planowanych przychodów budżetu państwa w wysokości 1 115 470 320 tys. zł oraz łączną kwotę planowanych rozchodów budżetu państwa w wysokości 814 929 495 tys. zł.

Art. 5. 1. Przyrost zadłużenia na dzień 31 grudnia 2027 r. (…) nie może przekroczyć kwoty 470 000 000 tys. zł.

Ile państwo musi pożyczyć w 2027 r.mld zł · załącznik nr 5

Krok 1 · deficyt

281,2mld zł

Zaczyna się od deficytu budżetu państwa z art. 1.

Krok 2 · saldo z art. 3

300,5mld zł

Do deficytu dochodzi deficyt budżetu środków europejskich: 19,3 mld zł. Razem to saldo przychodów i rozchodów z art. 3 ust. 2, co do tysiąca złotych.

Krok 3 · stare długi

1 115,5mld zł

Państwo musi też spłacić stare długi, które zapadają w 2027 r. Dlatego łączne przychody z art. 3 przekraczają bilion złotych.

Polacy mają kupić obligacji oszczędnościowych za 84,3 mld zł.

Cena pieniądza

107mld zł

Za ten dług trzeba płacić odsetki. W 2022 r. kosztowały w planie 26 mld zł. W 2027 r. ponad cztery razy więcej.

Część 79 · obsługa długu Skarbu Państwa

Sufit z Konstytucji

59,2% PKB w 2029 r.

Rząd prognozuje, że dług wzrośnie z 53,8% do 59,2% PKB. Konstytucja zakazuje przekroczenia 60%. Zostaje 0,8 punktu procentowego zapasu.

Prognoza rządu z uzasadnienia, wrzesień 2026

Rozdział VII · Art. 1 ust. 3 i 4, Art. 2

Państwo większe niż budżet

977,6 mld zł to tylko część pieniędzy, którymi zarządza państwo.

Druk nr 3150 · Art. 1 ust. 3projekt ustawy budżetowej na rok 2027

3. Ustala się kwotę planowanych wydatków organów i jednostek (…), państwowych osób prawnych (…), a także funduszy utworzonych, powierzonych lub przekazanych Bankowi Gospodarstwa Krajowego (…) w wysokości 2 155 330 796 tys. zł.

Pieniądze państwa w 2027 r.mld zł · pole koła = kwota

Budżet państwa

977,6mld zł

To kwota, o której mówi się najczęściej. Ale to nie wszystko.

Całe państwo

2 155,3mld zł

Art. 1 ust. 3 sumuje plany wydatków wszystkich państwowych jednostek, agencji i funduszy w BGK, np. Funduszu Wsparcia Sił Zbrojnych. To ponad dwa biliony złotych.

Kwoty częściowo się nakładają: część pieniędzy przepływa między budżetem a funduszami.

Hamulec

1 793,4mld zł

Art. 1 ust. 4 to limit z reguły wydatkowej. Ogranicza, ile może wydać ta szeroka grupa państwowych jednostek i funduszy.

Osobny budżet na pieniądze z UE

106,6mld zł

Budżet środków europejskich ma własne dochody (87,3 mld zł) i wydatki (106,6 mld zł). W tym samym czasie Polska wpłaca do budżetu UE 45,6 mld zł składki.

Art. 2 · część 84

Rozdział VIII · Część 83

Ukryte miliardy

50 mld zł czeka w rezerwach celowych. Rozdzieli je rząd już w trakcie roku.

Rezerwy celowe · 50,1 mld zł

Od klęsk żywiołowych po mistrzostwa świata

Rezerwy to pieniądze zapisane na cel, ale bez wskazanego od razu ministra. Największe dotyczą projektów unijnych. Najmniejsze potrafią zaskoczyć.

15 wybranych pozycji spośród ponad 60 w części 83, według numerów pozycji z załącznika nr 2. Pole prostokąta odpowiada kwocie. „Pozostałe” to suma reszty pozycji.

Rozdział IX · Priorytety rządu

Co rząd obiecuje

Bezpieczeństwo, zdrowie i rozwój. Sprawdzamy, ile z tego jest w samej ustawie.

Ustawa vs komunikat

Dwie liczby przy każdym priorytecie

Rząd podaje kwoty łączne, razem z NFZ i funduszami. Ustawa pokazuje tylko budżet państwa. Pełne koło to kwota z druku, przerywane to kwota łączna według rządu.

Kwoty łączne: komunikat KPRM z 29.09.2026 r. Kwoty z ustawy: druk nr 3150 (dział 851, część 29, dział 730, rozdział 85501).

Rozdział X · Na jednego mieszkańca

Twój paragon

Miliardy trudno sobie wyobrazić. Tak wygląda budżet w przeliczeniu na jedną osobę.

Wydatki na mieszkańca w 2027 r.

Tyle budżet państwa wyda na każdą osobę w Polsce, od niemowlęcia po seniora.

Paragon pokazuje największe działy. Kwoty wyliczamy z załącznika nr 2, dzieląc je przez liczbę mieszkańców (GUS).

Kalkulator

Ile dałby Ci nowy próg PIT?

Równolegle z budżetem rząd proponuje podnieść próg ze 120 do 130 tys. zł i dodać stawkę 24% dla dochodów 130–150 tys. zł.

Twój roczny dochód do opodatkowania

zł

Rozdział XI · Aktualizowany na bieżąco

Droga przez parlament

Projekt to dopiero początek. Tu śledzimy każdy krok, od rządu do Dziennika Ustaw.

Jak zmienia się projekt

Każda wersja budżetu ma swoje liczby. Kolejne kolumny uzupełnimy, gdy Sejm, Senat i Prezydent podejmą decyzje.

Dziennik zmian

Rozdział XII · Bilans

2026 → 2027

Obecny budżet obok nowego projektu. I założenia, na których stoi cały plan.

Na czym stoi ten plan

Budżet to prognoza. Między czerwcem a wrześniem rząd obniżył prognozę wzrostu PKB i podniósł prognozę inflacji. Gdy gospodarka rośnie wolniej, wpływa mniej podatków.

ciąg dalszy nastąpi

Ta historia jeszcze się pisze.

Wrócimy po każdym głosowaniu w Sejmie i Senacie. Liczby z projektu zamienimy na liczby z ustawy, gdy tylko trafi do Dziennika Ustaw.

Otwórz eksplorator budżetu Druk nr 3150 (PDF)

Źródła i metoda

Podstawą historii jest projekt ustawy budżetowej na rok 2027 z załącznikami (druk sejmowy nr 3150). Kwoty w ustawie podane są w tysiącach złotych, my przeliczamy je na miliardy.

Porównania z 2026 r. opieramy na ustawie budżetowej na 2026 r. Prognozy makroekonomiczne, dług do PKB i łączne kwoty priorytetów pochodzą z komunikatów rządu i uzasadnienia projektu.